Z PRZEWODNIKA DLA KOLEKCJONERÓW
Zanim zaczniemy mówić o autentyczności, warto odpowiedzieć na pytanie, czym jest dla nas dzieło sztuki, i ustalić, jak będziemy rozumieć używane od wieków słowo „sztuka”. Wywodzi się ono od łacińskiego ars i greckiego techne, które pierwotnie oznaczały po prostu umiejętność praktyczną.
Sztuki piękne i rzemiosło artystyczne
Proponujemy skorzystać z ustaleń myślicieli XVII i XVIII wieku. Opierając się na dorobku filozofów i twórców starożytności, średniowiecza i renesansu, uświadomili sobie oni, że w sztuce ważna jest nie tyle wiedza, ile talent i smak - i tym właśnie sztuka różni się od nauki. W 1648 roku powstała we Francji Królewska Akademia Malarstwa i Rzeźby, a pod koniec stulecia Charles Perrault - pisarz, dziś znany głównie jako autor baśni - przeciwstawił sztuki piękne dawnym sztukom wyzwolonym.
W XVIII wieku Charles Batteux w traktacie z 1746 roku usystematyzował pojęcie les beaux-arts, oddzielając dziedziny artystyczne - takie jak malarstwo, rzeźba, muzyka i poezja - od rzemiosł i umiejętności czysto użytkowych. Od tego czasu w obiegu kolekcjonerskim i antykwarycznym z powodzeniem funkcjonują dwa pojęcia: sztuki piękne i rzemiosło artystyczne.
Kolejne stulecia przyniosły wiele nowych dziedzin, nurtów i podziałów działalności twórczej. My pozostańmy w kręgu kolekcjonerskim, zainteresowanym malarstwem, rzeźbą, rysunkiem, grafiką oraz rzemiosłem artystycznym - od złotnictwa, ceramiki, szkła i tkaniny artystycznej aż po okazałe meble.
Jak rozpoznać autentyczność dzieła?
Rozpoznanie autentyczności oferowanego nam dzieła jest zadaniem trudnym i bardzo odpowiedzialnym. Wymaga dużej wiedzy teoretycznej, wieloletniego doświadczenia oraz możliwości oglądania, badania i porównywania dzieł z tego samego czasu, stylu i warsztatu, a wreszcie - dzieł tego samego autora.
Najlepiej wiedzą o tym kustosze zbiorów muzealnych, rzeczoznawcy i doświadczeni antykwariusze, którzy na co dzień obcują z setkami obiektów. Potrafią oni kompetentnie ocenić, czy styl, technika i materiał są ze sobą zgodne - lub stwierdzić, że tej zgodności brak.
Ocena odbywa się przede wszystkim okiem i dotykiem, a w razie potrzeby także przy pomocy specjalistycznych zdjęć i analiz chemicznych. Badane są:
- materiał i technika - czy odpowiadają epoce i warsztatowi, z którego obiekt ma pochodzić,
- stan zachowania - ślady naturalnego starzenia, dawne naprawy i uzupełnienia,
- znaki i sygnatury - podpisy artystów, punce, sygnatury wytwórni i ich zgodność ze znanymi wzorcami,
- pochodzenie i historia obiektu - dokumenty, dawne katalogi, informacje o wcześniejszych właścicielach.
Doświadczeni kolekcjonerzy, odpowiedzialni pasjonaci, z czasem potrafią dorównać wiedzą muzealnym kustoszom. Na początku kolekcjonerskiej przygody, aby uzyskać pewność co do autentyczności obiektu, warto jednak korzystać z porad doświadczonych galerii i antykwariatów oraz z baz danych publikujących informacje o dziełach sztuki - i cierpliwie nabywać własne doświadczenie.
W Gabinecie Sztuki chętnie pomożemy ocenić dzieło, które zamierzają Państwo kupić lub które już znajduje się w Państwa kolekcji. Zapraszamy do kontaktu: biuro@gabinetsztuki.pl.