Jeśli oferowany obraz nam się podoba i zdecydowanie chcielibyśmy, aby znalazł się w naszej kolekcji, warto podjąć kilka kroków, zanim zdecydujemy się na zakup.
Obejrzyj obraz dokładnie i bez pośpiechu
Obraz należy spokojnie obejrzeć w dobrym oświetleniu, zwracając uwagę na:
- stan zachowania,
- sygnaturę artysty i ewentualne datowanie,
- ramę - najlepiej, gdyby była oryginalna i wybrana przez autora obrazu,
- technikę wykonania, fakturę farby i pociągnięcia pędzla.
Uwaga na reprodukcje
Zdarza się bowiem, że „obraz”, który nam się podoba, okazuje się reprodukcją. Dotyczy to zwłaszcza prac na papierze lub kartonie, takich jak ryciny, litografie, a także akwarele. Zwykle oferowane są one w oszklonych ramach i bez dokładnego obejrzenia przez doświadczonego znawcę trudno ocenić ich autentyczność.
Niedoświadczony, początkujący zbieracz może też pomylić gładko malowany obraz olejny na płótnie z XIX-wiecznym oleodrukiem (chromolitografią).
Jak eksperci badają obrazy?
Gdy mamy wątpliwości, a oferowane dzieło jest drogie, warto zasięgnąć opinii fachowców. Mogą nimi być kustosze zbiorów muzealnych, którzy na co dzień obcują z setkami oryginalnych obiektów, a także doświadczeni konserwatorzy malarstwa i rzeczoznawcy. Dysponują oni urządzeniami, przyrządami optycznymi i lampami, które pozwalają ustalić technikę i rodzaj podobrazia, a w razie potrzeby także skład chemiczny użytych pigmentów i werniksów. Należą do nich:
- Lampa UV - pozwala analizować fluorescencję wierzchniej warstwy obrazu. W jej świetle widoczne stają się nowe retusze, przemalowania i uzupełnienia, a także ingerencje w warstwie werniksu.
- Lampa podczerwieni - prześwietla warstwy malarskie promieniowaniem podczerwonym. Pozwala dostrzec szkice i rysunki przygotowawcze, czasem autorskie zmiany kompozycji lub ukryte sygnatury.
- Aparat rentgenowski - pozwala obejrzeć strukturę całego obiektu. Może wykazać użycie określonych pigmentów, np. bieli ołowiowej, i odkryć obrazy ukryte pod obecną kompozycją.
- Mikroskop stereoskopowy - umożliwia analizę powiększonej mikrostruktury obrazu: charakteru spękań farby, sposobu prowadzenia pędzla i kładzenia plam barwnych.
Takie badania warto zlecać wtedy, gdy mamy do czynienia z obiektami naprawdę unikatowymi i cennymi, które budzą nasze wątpliwości.
Zapytaj o pochodzenie i dokumenty
Mamy też prawo - i powinniśmy - zapytać sprzedającego o proweniencję dzieła: czy dysponuje dokumentami potwierdzającymi jego pochodzenie i czy wiadomo, że obraz był konserwowany. Warto również sprawdzić:
- czy obraz ma ekspertyzę uznanego rzeczoznawcy lub certyfikat autentyczności wystawiony przez wiarygodną instytucję,
- czy dzieło figuruje w katalogu prac artysty (catalogue raisonné), jeśli taki katalog istnieje,
- co znajduje się na odwrociu obrazu - nalepki z wystaw, aukcji i galerii, pieczęcie, dawne numery inwentarzowe czy napisy mogą wiele powiedzieć o historii dzieła,
- czy sprzedający wystawi fakturę lub umowę z opisem obiektu i gwarancją jego autentyczności.
Im pełniejsza dokumentacja, tym pewniejszy zakup - i tym łatwiej będzie w przyszłości potwierdzić wartość obrazu, gdyby zechcieli go Państwo odsprzedać.
Jeśli rozważają Państwo zakup obrazu i mają wątpliwości co do jego autentyczności lub wartości, zapraszamy do Gabinetu Sztuki: biuro@gabinetsztuki.pl.